Oryginalny artykuł naukowy
Acta Albaruthenica

Спроба рэканструкцыі біяграфіі Юльяна Ляскоўскага (An attempt to reconstruct the biography of Yulian Lyaskovsky)

2022, 22, Numer 22

Mikałaj Chaustowicz

orcid.org/0000-0002-3007-0603

DOI

10.31338/2720-698Xaa.22.4

Data publikacji

27.09.2023

Model publikowania

-

Rodzaj licencji

-

Dziedzina

-

Dyscyplina

-

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Angielski

Pliki do pobrania

PDF 488 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:22

Liczba pobrań:1

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

: The life and work of J. Lyaskovskyi (1826–1889) remained out of the attention of Belarusian literary historians for a long time. By the way, this native of the Belarusian region was active as a poet, novelist and publicist for more than thirty years (1855–1887). The present article attempts to reconstruct the writer’s creative biography on the basis of his own correspondence to Warsaw publications („Gazeta Polska”, “Gazeta Warszawska”, “Gazeta Rolnicza”, “Gazeta Świą teczna”, etc.), archival materials and posthumous memories of friends and acquaintances, and also to reveal the points of contact of his texts with Belarusian topics. The poem W cudzéj stronie, where folk memory was postulated as a heroization of the past of the region, which was extremely relevant in the conditions of the Russian occupation, is especially valuable in the context of the writer’s works. Also important is the article Słówko o pieśni, in which the publicist passionately defended the identity of the Belarusian language and its right to exist

Słowa kluczowe:

Bibliografia

Adresʺ-kalendarʹ, ili Obŝìj štatʺ Rossìjskoj imperìi na 1848 godʺ. 1847. Sanktpeterburgʺ, častʹ vtoraâ: 12–13 [Адресъ-календарь, или Общій штатъ Россійской имперіи на 1848 годъ. 1847. Санктпетербургъ, часть вторая: 12–13].

Aleksandrovìč Scâpan. 1965. Dva nevâdomyâ veršy. “Lìtaratura ì mastactva” № 14 (16.02): 3 [Александровіч Сцяпан. 1965. Два невядомыя вершы. “Літаратура і мастацтва” № 14 (16.02): 3].

Alfavitnyj spisokʺ dvorânskimʺ rodamʺ Minskoj gubernìi, vnesennymʺ vʺ dvorânskuû rodo slovnuû knigu po 1-e ìûlâ 1903 goda. 1903. Minskʺ. [Алфавитный списокъ дворянскимъ родамъ Минской губерніи, внесеннымъ въ дворянскую родо словную книгу по 1-е іюля 1903 года. 1903. Минскъ].

APW (Archiwum Państwowy m. st. Warszawy), zespół 0614/D: Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej Zieluń powiat żuromiński. 1861 [online] https://metryki.genealodzy.pl/metryka.php?ar=13&zs=0614d&sy=1861&kt=2&plik=005.jpg#zoom=1&x=379&y=1655 [dostęp: 4.10.2022].

APW (Archiwum Państwowy m. st. Warszawy), zespół 0054/D: Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej Mława powiat mławski. 1869 [online] https://metryki.genealodzy.pl/metryka.php?ar=13&zs=0054d&sy=1869&kt=1&plik=068.jpg#zoom=1.25&x=324&y=1264 [dostęp: 5.10.2022].

APW (Archiwum Państwowy m. st. Warszawy), zespół 0054/D: Akta stanu cywilnego parafii

rzymskokatolickiej Mława powiat mławski. 1873 [online] https://metryki.genealodzy.pl/metryka.php?ar=13&zs=0054d&sy=1873&kt=1&plik=042.jpg#zoom=1.2814106518609911&x=806&y=0 [dostęp: 5.10.2022].

APW (Archiwum Państwowy m. st. Warszawy), zespół 0054/D: Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej Mława powiat mławski. 1880 [online] https://metryki.genealodzy.pl/metryka.php?ar=13&zs=0054d&sy=1880&kt=3&plik=002.jpg#zoom=2.25&x=780&y=0 [dostęp: 5.10.2022].

Bar Adam. 1936–1938. Słownik pseudonimów i kryptonimów pisarzy polskich oraz Polski dotyczących, t. I–III, Kraków.

Bibliogra􀏔ia polska XIX stulecia Karola Estreichera. 1959– . Kraków, część pierwsza, wyd. nowe, tt. I– .

BJ, rkps 6470/IV: Korespondencja J.I. Kraszewskiego, seria III: Listy z lat 1845–1862, t. 11: L–Ł, k. 15–16v: J. Laskowski do J.I. Kraszewskiego, list z 13/25.03. [1861 r.].

BJ, rkps 6514/IV: Korespondencja J.I. Kraszewskiego, seria III: Listy z lat 1863–1887, t. 54, L (Labarry – Lemonier), k. 233–234: J. Laskowski do J.I. Kraszewskiego, list z 29.10.1879 r.

BJ, rkps 6514/IV: Korespondencja J.I. Kraszewskiego, seria III: Listy z lat 1863–1887, t. 54, L (Labarry – Lemonier), k. 235: J. Laskowski do J.I. Kraszewskiego, list z 7.12.1879 r.

BJ, rkps 6514/IV: Korespondencja J.I. Kraszewskiego, seria III: Listy z lat 1863–1887, t. 54, L (Labarry – Lemonier), k. 236–236v: J. Laskowski do J.I. Kraszewskiego, list z 06.03.1880 r.

Celnik Hanna. Początki oftalmologii w Wilnie [online] https://docplayer.pl/50992832-Drhanna-celnik-warszawa-wum.html [дата доступу: 15.08.2022].

Czarkowski Ludwik. 1922. Pseudonimy i kryptonimy polskie. Wilno.

Czeronka Marcin. 1879. Korrespondencye „Gazety Polskiej”. Kozia-Wólka, przy kolei nadwiślańskiej, d. 1 sierpnia r. 1879. „Gazeta Polska” nr 199 (24.08/5.09): 2.

Dobroński Adam. 1993. Łomża w latach 1866–1918. Łomża–Białystok.

Doniesienia. 1858. „Wiadomości Polskie” nr 12 (20 marca): 6 (56).

E. K., [Zaproszenie na nabożeństwo]. 1889. „Gazeta Warszawska” nr 47 (8/20.02): 4.

Estreicher Karol. 1870–1882. Bibliografia polska, część I: Stulecie XIX, tt. I–VII, Kraków.

Estreicher Karol. 1890. Bibliografia polska, część II, t. IV, Kraków.

Estreicher Karol. 1911. Bibliografia polska, część IV: Stulecie XIX, t. III, Kraków.

Gìstoryâ belaruskaj lìtaratury XI–XIX stagoddzâǔ: u dvuh tamah. 2007. Rèd. U. Marhelʹ, V. Čamâryckì. Mìnsk: Belaruskaâ navuka [Гісторыя беларускай літаратуры ХІ–ХІХ стагоддзяў у двух тамах. 2007. Рэд. У. Мархель, В. Чамярыцкі. Мінск].

Gwardiak Janusz. 2002. Wiktor Szumański (1845–1903) – łomżyński notariusz, działacz społeczny i publicysta. „Studia Łomżyńskie”, t. XIII: 79–82.

Haǔstovìč Mìkola. 2021. Da bìâgrafìì Âlegì Prancìša Vulâ (310–316). U: Haǔstovìč Mìkola. Dasledavannì ì matèryâly: Lìtaratura Belarusì XIX – pačatku XX stagoddzâ, tom sëmy, Warszawa: [Хаўстовіч Мікола. 2021. Да біяграфіі Ялегі Пранціша Вуля (310–316). У: Хаўстовіч Мікола, Даследаванні і матэрыялы: Літаратура Бе ларусі ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя, том сёмы. Warszawa].

Karskìj Efimìj. 1922. Bělorusy, t. III: Očerki slovesnosti bělorusskago plemeni, kn. 3: Hudožestvennaâ literatura na narodnomʺ âzykě. Petrogradʺ [Карскій Ефимій. 1922. Бѣлорусы, т. ІІІ: Очерки словесности бѣлорусскаго племени, кн. 3: Художественная литература на народномъ языкѣ. Петроградъ.

Karskì E. 1919. Stary belaruskì pìsʹmenʹnìk Arcèm Darèuskì-Vâryga ì âgo lìtèraturny alʹbom. “Belarusʹ: Štadzennaâ polìtyčna-èkonamìčnaâ ì lìtèraturnaâ gazèta” № 50 (21.12) [Карскі Е. 1919. Стары беларускі пісьменьнік Арцэм Дарэускі-Вярыга і яго літэратурны альбом. “Беларусь: Штадзенная політычна-эконамічная і літэратурная газэта” № 50 (21.12).

Kirkor Adam Honory. 1880. Przewodnik po Wilnie i jego okolicach: z wykazaniem historycznym najbliższych stacyj kolei żelaznych, wyd. drugie, przejrzane i powiększone. Wilno.

Kirkorʺ Adamʺ. 1993. Bělorusskoe Polěsʹe: Umstvennyâ sily i sredstva obrazovanìâ (317–328). U: Živopisnaâ Rossiâ: Otečestvo naše v ego zemelʹnom, istoričeskom, plemennom, èkonomičeskom i bytovom značenii: Litovskoe i Belorusskoe Polesʹe. Minsk [Киркоръ Адамъ. 1993. Бѣлорусское Полѣсье: Умственныя силы и средства образованія (317–328). У: Живописная Россия: Отечество наше в его земельном, историческом, племенном, экономическом и бытовом значении: Литовское и Белорусское Полесье. Минск].

Kìsâlëǔ Genadzʹ. 1994. Dzve “palavìnkì” adnago žyccâ: Lâskoǔskì – Karabìč (148–161). U: Kìsâlëǔ Genadzʹ. Radavodnae drèva: Kalìnoǔskì – èpoha – nastupnìkì. Mìnsk [Кісялёў Генадзь. 1994. Дзве “палавінкі” аднаго жыцця: Ляскоўскі – Карабіч (148–161). У: Кісялёў Генадзь. Радаводнае дрэва: Каліноўскі – эпоха – наступнікі. Мінск.

Kmiecik Zenon. 1971. Prasa warszawska w okresie pozytywizmu (1864–1885). Warszawa.

Kmiecik Zenon. 1966. Z dziejów pism dla ludu w latach 1866–1905. („Zorza” i „”Gazeta Świąteczna” „Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego” t. 5/1: 84–102.

Korabicz J. 1867. Korrespondencja „Gazety Polskiéj”. „Gazeta Polska” nr 257 (4/16.11): 2.

Korabicz J. 1867. Korrespondencja „Gazety Polskiéj”. „Gazeta Polska” nr 291 [18/30.12]: 2.

Korabicz J. 1871. Odmiana losu: Bajka. „Jana Jaworskiego Kalendarz Illustrowany na Rok 1871”.

Korabicz J. 1871. Z powiatowego partykularza. „Opiekun domowy” nr 51 (8/20.12): 3–5.

Korabicz J. 1873. Jeszcze o Służebnościach: I. Wpływ służebności na wytwarzanie rolne. „Gazeta Rolnicza” nr 35 (18/30 sierp.): 1–3.

Korabicz J. 1873. Jeszcze o Służebnościach: II. Trudności stawiane przez włościan przy przeprowadzaniu układów separacyjnych. „Gazeta Rolnicza” nr 36 (25.08/6.09): 1–4; nr 37 (1/13.09): 1–3.

Korabicz J. 1873. Jeszcze o Służebnościach: III. Pośrednie sposoby wpływania na zmniejszenie pretensyi włościan. „Gazeta Rolnicza” nr 38 (8/20.09): 1–3.

Korabicz J. 1874. Korespondencya Tygodnika Illustrowanego. Z Mławy. Rzut oka na rok ubiegły 1873. „Tygodnik Illustrowany” t. XIII, nr 326 (28.03): 9–10.

Korabicz J. 1876. Korrespondencje. Mława, 2 Lutego 1876 r. „Korrespondent Płocki” nr 13 (3/15.02): 2–3.

Korabicz J. 1881. Cele szkoły ludowej. „Gazeta Polska” nr 148 (25.6/7.07): 3; nr 165 (15/27.07): 3; nr 169 (20.07/1.08): 3; nr 170 (21.07/2.08): 3; nr 204 (2/14.09): 3; nr 205 (3/15.09): 3).

Korabicz J. 1882. Słówko o pieśni. „Nowiny” nr 287 (17.10): 1; nr 288 (18.10): 1.

Korabicz J. 1882. Wiadomości bieżące krajowe: Gmina Brudno. „Gazeta Warszawska” nr 146 (22.06/4.07): 1.

Korabicz Janko. 1863. Opowiadanie o Litwie: Jaka w dawnych wiekach była wiara w Litwie?. „Kmiotek: Pismo tygodniowe obrazkowe” nr 30 (25.07): 1–3 (233–235).

Korabicz Janko. 1865. Do „Kłosów”. „Kłosy” nr 13 (15/27.09): 151.

Korabicz Janko. 1866. List z pod Mławy d. 14 Stycznia 1866 r. „Zorza” nr 4 (15/27.01): 5–6.

Korabita. 1876. Bocian: Bajka litewska. „Gwiazda” nr 51 (17.12): 813–815.

Korotyński Henryk. 1972. Różnie bywało… Warszawa.

Kronika Warszawska: Ś. p. Julian Laskowski. 1889. „Gazeta Warszawska” nr 17 (8/20.01): 2.

Laskowski J. 1881. Sprawy krajowe. „Czas” 1881, nr 87 (16.04): 2.

[Lâskoǔskì Ûlʹân]. 1971. Pad dudu (46, 340). U: Belaruskaâ lìtaratura XIX stagoddzâ: Hrèstamatyâ, sklad. S. Aleksandrovìč, A. Lojka, V. Ragojša. Mìnsk [(Ляскоўскі Юльян). 1971. Пад дуду (46, 340). У: Беларуская літаратура ХІХ стагоддзя: Хрэстаматыя, склад. С. Александровіч, А. Лойка, В. Рагойша. Мінск].

[Lâskoǔskì Ûlʹân]. 1971. Zâmelʹka maâ… (47, 340). U: Belaruskaâ lìtaratura XIX stagoddzâ: Hrèstamatyâ, sklad. S. Aleksandrovìč, A. Lojka, V. Ragojša. Mìnsk [(Ляскоўскі Юльян). 1971. Зямелька мая… (47, 340). У: Беларуская літаратура ХІХ стаго ддзя: Хрэстаматыя, склад. С. Александровіч, А. Лойка, В. Рагойша. Мінск].

Lâskoǔskì Ûlʹân. 1988. Pad dudu (309, 469). U: Belaruskaâ lìtaratura XIX stagoddzâ: Hrèstamatyâ: Vučèb. dapamožnìk dlâ studèntaǔ fìlal. spec. VNU, sklad. ì aǔt. kament. A. Lojka, V. Ragojša, 2-e vyd., peraprac. ì dap. Mìnsk [Ляскоўскі Юльян. 1988. Пад дуду (309, 469). У: Беларуская літаратура ХІХ стагоддзя: Хрэстаматыя: Вучэб. дапаможнік для студэнтаў філал. спец. ВНУ, склад. І аўт. камент А. Лойка, В. Рагойша, 2-е выд., перапрац. і дап. Мінск].

Lâskoǔskì Ûlʹân. 1988. Zâmelʹka maâ… (310, 469). U: Belaruskaâ lìtaratura XIX stagoddzâ: Hrèstamatyâ: Vučèb. dapamožnìk dlâ studèntaǔ fìlal. spec. VNU, sklad. Ì aǔt. kament. A. Lojka, V. Ragojša, 2-e vyd., peraprac. ì dap. Mìnsk [Ляскоўскі Юльян. 1988. Зямелька мая… (310, 469). У: Беларуская літаратура ХІХ стагоддзя: Хрэстаматыя: Вучэб. дапаможнік для студэнтаў філал. спец. ВНУ, склад. і аўт. камент. А. Лойка, В. Рагойша, 2-е выд., перапрац. і дап. Мінск].

Laskowski Juljan. 1861. Białoruski Bandurzysta: zbiorek wędrowny wierszem, nakład autora; w drukarni A.H. Kirkora. Wilno.

Legendy ì padannì. 1983. Sklad. M. Grynblat ì A. Gurskì. Mìnsk 1983 [Легенды і паданні. 1983. Склад. М. Грынблат і А. Гурскі. Мінск].

LVIA, f. 421, ap. 2, b. 1193: 14 Ânvarâ 1858 g.: Dělo po predpisanìi G. Načalʹnika Gubernìi o vyhodcě Ûlìaně Lâskovskomʺ, l. 1–7 [LVIA, f. 421, ap. 2, b. 1193: 14 Января 1858 г.: Дѣло по предписаніи Г. Начальника Губерніи о выходцѣ Юліанѣ Ляс ковскомъ, l. 1–7].

LVIA, f. 422, ap. 1, b. 8: Spisokʺ polʹskimʺ vyhodcamʺ proživaûŝimʺ vʺ Vilenskoj Gubernìi i sostoâŝihʺ podʺ nadzoromʺ, l. 7–22 [LVIA, f. 422, ap. 1, b. 8: Списокъ Польскимъ выходцамъ проживающимъ въ Виленской Губерніи и состоящихъ подъ надзоромъ, l. 7–22].

Matusik P., Lithuanian Youth Fraternity [online] https://www.ohio.edu/chastain/ip/ lithua.htm [дата доступу: 5.08.2022].

Mizera Marcin. 1882. Korespondencye „Gazety Polskiej”. Kozia-Wólka, 5 sierpnia 1882. „Gazeta Polska” nr 197 (23.08/4.09): 2.

Mizera Marcin. 1883. Jak przysporzyć ziemi i chleba? Dla użytku sąsiadów. Warszawa.

Mizera Marcin. 1888. Do Ameryki po złoto. Z opowiadania wędrowca Macieja Swidra, spisał <…>, nakładem J. Poznańskiego. Warszawa.

Nowiny. 1889. „Gazeta Świąteczna” nr 421 (20/27.01): 2.

Nowości: Krajowe. 1881. „Wędrowiec” t. X, nr 246 (3/15.09): 14 (174).

Ogłoszenia. 1876. „Dodatek do Korrespondenta Płockiego” nr 23 (9/21.03): 5.

Orłowski Jan, Julian Laskowski i jego Białoruski bandurzysta [online] https://pisarze.pl/2016/01/25/jan-orlowski-julian-laskowski-i-jego-bialoruski-bandurzysta/ [да та доступу: 1.08.2022].

Przegląd literatury ludowej polskiej z dwóch lat ostatnich. 1890. Nakładem Wydawn. „Nowej Reformy”, czcionkami drukarni Związkowej pod zarządem A. Szyjew skiego. Kraków.

Przegląd pism czasowych. 1861. “Виленскій вѣстнікъ – Kuryer Wileński” nr 30 (14.04): 7 (285).

RGIA (Rossijskij gosudarstvennyj istoričeskij arhiv), f. 577, op. 3, d. 22 [РГИА (Российский государственный исторический архив), ф. 577, оп. 3, д. 22].

RGIA (Rossijskij gosudarstvennyj istoričeskij arhiv), f. 1343, op. 24, dd. 4055–4057 [РГИА (Российский государственный исторический архив), ф. 1343, оп. 24, дд. 4055–4057].

Różne wieści: W Łomży… 1884. „Gazeta Świąteczna” nr 180 (3/15.06): 3.

Sbornikʺ dokumentovʺ muzeâ grafa M.N. Muravʹeva. 1906. Sost. A. Běleckìj, t. 1. Vilʹna. [Сборникъ документовъ музея графа М.Н. Муравьева. 1906. Сост. А. Бѣлецкій, т. 1. Вильна].

Słownik geogra􀏔iczny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. 1880–1914. Warszawa, tt. I–XV.

Słownik pseudonimów pisarzy polskich: XV w. – 1970 r. 1994–1996. Wrocław–Warszawa–Kraków, t. I–IV.

Spis szlachty wylegitymowanej w guberniach grodzieńskiej, mińskiej, mohylewskiej, smoleńskiej i witebskiej. 1992. Oprac. Stanisław Dumin, Sławomir Górzyński. Warszawa.

Świętochowski Aleksander. 1928. Historja chłopów polskich w zarysie. T. II: W Polsce podległej. Lwów–Poznań.

Uruski Seweryn. 1911. Rodzina: Herbarz szlachty polskiej. T. VIII. Warszawa.

Wiadomości bieżące: Wspomnienie pośmiertne. 1889. „Kurjer Warszawski” nr 15 (3/15.01): 3.

Wiadomości bieżące: Zmarli. 1889. „Gazeta Rolnicza” nr 4 (12/24.01): 8 (44).

Wiadomość bibljogr. za styczeń i luty 1861 roku. 1861. „Виленскій вѣстнікъ – Kuryer Wileński” nr 22 (17.02): 9 (201).

Wiadomość bibljograficzna za miesiąc marzec i kwiecień 1861 roku. 1861. “Виленскій вѣстнікъ – Kuryer Wileński” nr 38 (16.05): 8 (382).

Wiadomość bibljogr. za miesiąc czerwiec 1861 roku. 1861. „Виленскій вѣстнікъ – Kuryer Wileński” nr 55 (18.07): 8 (548).

Wiktor Szumański: Wspomnienie pośmiertne. 1903. „Echa Płockie i Łomżyńskie” nr 8 (15/28.01): 1.

Vilejskìj uězdʺ: Genealogiâ, kraevedenie [Вилейскій уѣздъ: Генеалогия, краеведение (online) http://vilejski-uezd.by/resources/categories/zhosnjanskij-ioannovskij.204/ (дата доступу: 4.08.2022).

Vlast, Pamažycâ! 1913. “Naša Nìva” № 37 (12.09): 2 [Власт. 1913. Памажыця!, “Наша Ніва” № 37 (12.09): 2].

Worona M. 1887a. Wystawa Rolnicza w Wilnie. „Gazeta Warszawska” nr 162 (11/23.06): 3.

Worona M. 1887b. Wystawa gospodarska w Wilnie. „Gazeta Świąteczna” nr 342 (12/24.07): 1–2.

Worona M. 1887c. Wystawa gospodarska w Wilnie: List II. „Gazeta Świąteczna” nr 346 (9/21.08): 3–4.

Wyszedł w Wilnie Białoruski Bandurzysta… 1861. „Gazeta Polska: Dawniej Codzienna” nr 97 (4/16.04): 1.

X. 1883. „Echo Łomżyńskie” i kwestya służby folwarcznej. „Niwa” nr 196: 40–49 (262–271).

Zakonowsk [online] https://pl.wikipedia.org/wiki/Zakonowsk [дата доступу: 4.08.2022].

Z różnych stron: Wspomnienie, „Gazeta Polska” 1888/1889, nr 10 (31.12/12.01): 2.

Podobne publikacje